«Եթէ Հայաստանում «միջանցք տուող» կառավարութիւն լինէր, այդ կրակոցները չէին հնչի». Վարչապետ Փաշինեան

2021-11-24

ՀՀ վարչապետ՝ Նիկոլ Փաշինեան 23 Նոյեմբերին ԶԼՄ-ներու եւ հասարակական կազմակերպութիւններու ներկայացուցիչներու համար կազմակերպուած առցանց ասուլիսի շրջածիրէն ներս ըսաւ,- «Հայաստանը չի դիտարկի ՀԱՊԿ-ից դուրս գալու հանգամանքը», նաեւ արձանագրելով, որ ՀԱՊԿ-ը ոչ միայն բազմակողմ, այլ նաեւ Ռուսաստանի հետ մեր ռազմավարական յարաբերութիւններու շատ կարեւոր խողովակ եւ հարթակ է:

«Որպէս նախագահող երկիր՝ պէտք է աշխատենք, որ ՀԱՊԿ-ը պատշաճ մասնակցութիւն ունենայ մեր տարածաշրջանում անվտանգութեան ապահովմանը»,- ըսաւ Փաշինեան:

Միեւնոյն ժամանակ ան արձանագրեց, որ ՀԱՊԿ երկիրներէն մաս մը Թուրքիոյ հետ թրքալեզու աշխարհի ռազմավարութիւն ստորագրեց, ինչ որ իրողութիւն է, որ որեւէ ազդեցութիւն չի կրնար չթողնել:

Անդրադառնալով սահմանազատման ու սահմանագծման գործընթացին, անոնց կարգին` ռուսական ՊՆ-ի առաջարկներուն` Նիկոլ Փաշինեան նկատել տուաւ. «Երբ ասում ենք հայելային յետքաշում, նկատի ունենք, որ սահմանազատման եւ սահմանագծման այդ գործընթացի ընթացքում ո՞նց ենք պատկերացնում` պէտք է շարունակուեն հրադադարի ռեժիմի խախտումներ ու բախումներ լինե՞լ: Հնարաւոր է` Ռուսաստանը մի գաղափար առաջ քաշի, որը մեր առաջադրած խնդիրը, որ սահմանազատման, սահմանագծման գործընթացի ընթացքում պէտք է բացառել ռազմական սադրանքները»:

Ինչ կը վերաբերի տարբեր շրջանակներէն հնչող յայտարարութեան, որ եռակողմ հանդիպման ժամանակ փաստաթուղթ պիտի ստորագրուի, վարչապետը մանրամասնեց. «Տպաւորութիւն կայ, որ թուղթ է ստորագրուելու սահմանագծման եւ սահմանազատման արդիւնքների մասին, այդպիսի բան հնարաւոր չէ, ստորագրուելիք հաւանական փաստաթուղթը լինելու է հետեւեալի մասին, որ Հայաստանը եւ Ատրպէյճանը ձեւաւորում են յանձնաժողով, որը սկսում է զբաղուել սահմանազատման եւ սահմանագծման աշխատանքներով: Այդ թղթի մէջ գրուած չի լինելու` սահմանն անցնելու է այստեղով, այնտեղով: Այս վերջին ձեւակերպումը տեղի է ունենալու այդ յանձնաժողովի աշխատանքի հիման վրայ»:

Ըստ Փաշինեանի չճշդուած տուեալներուն` Նոյեմբեր 16-ին 32 հոգի գերեվարուած է: Չճշդուած տեղեկութիւններով` այն 24 զինծառայողները, որոնց հետ կապը Նոյեմբեր 16-ի սահմանային լարուածութեան ժամանակ ընդհատուած էր, գերեվարուած են. «Չճշդուած տուեալների համաձայն` աւելի մեծ թւով զինուորներ են գերեվարուել, մի մասը, որ մենք մտածում էինք, որ զոհուած են, գերեվարուել են: Ունենք 24 գումարած 8 գերեվարուած, բայց էլի այս տուեալները վերջնական ճշգրտման կարիք ունեն»:

Հարցին, թէ ատրպէյճանական կողմը Նոյեմբեր 9-ի յայտարարութեան անարգել երթեւեկութիւն արտայայտութիւնը կիրառելով` պնդած է, սա «ինքնիշխան միջանցք» կը նշանակէ, հայկական կողմի համար ընդունելի՞ է առանց մաքսային կամ այլ ստուգումներու ճանապարհի տրամադրումը ատրպէյճանական կողմին, վարչապետ Փաշինեան պատասխանեց. «Կայ սովորական համընդհանուր տրամաբանութիւն` եթէ նշանակեր ինքնիշխան միջանցք, գրուած կը լինէր ինքնիշխան միջանցք: Մանաւանդ այդ նոյն փաստաթղթի մէջ միջանցք բառը օգտագործուած է` Լաչինի միջանցք ձեւակերպումով»:

Ան նաեւ յայտարարեց` աշխատանքային մակարդակով «մենք երբեք Ատրպէյճանից միջանցք արտայայտութիւն չենք լսել»: Միեւնոյն ժամանակ, շարունակեց. «Եռակողմ աշխատանքային խմբում արձանագրուել է, որ չկայ, առաջինը ինքնիշխանութեան հարցն է: Երկրորդը` ինչի՞ պիտի մեզ համար ընդունելի լինի այն, ինչ որ չկայ, մենք դա ընդհանրապէս ինչի՞ պէտք է քննարկենք: Այստեղ է, որ Ատրպէյճանի շանթաժի քաղաքականութիւնն է: Անունը դրել են «Զանգեզուրի միջանցք» ու ասում են` եթէ չտաք, մենք պատերազմով այդ միջանցքը կը ստանանք»:

«Չի լինելու այդպիսի բան, բայց միւս կողմից` Հայաստանը շահագրգիռ է, որ երկաթուղային ու ճանապարհային կապը վերականգնուի: Այո՛, Ատրպէյճանը պէտք է ստանայ ճանապարհ, տուեալ դէպքում, Նախիջեւանի մասին չէ խօսքը, խօսքը Թուրքիա-Ատրպէյճան կապի մասին է, ես յոյս ունեմ` ճիշդ կը հասկացուեմ՝ այդտեղ էլ Հայաստանը շահագրգռութիւն ունի», – յայտարարեց Հայաստանի վարչապետը` աւելցնելով. «Այսօր ասում են` միջանցք են տալիս, Սիւնիքն են տալիս, ժողովո՛ւրդ ջան, կը ներէք, եթէ Հայաստանում տենց տուող կառավարութիւն լինէր, այդ կրակոցները չէին հնչի, ի՞նչ իմաստ կ’ունենային այդ կրակոցները, այդ յարձակողականութիւնը մեր կառավարութեան նկատմամբ չէր լինի», – ըսաւ ան` վստահեցնելով, որ իր ղեկավարած գործադիրը կը փորձէ ամէն կերպ Հայաստանի շահը պաշտպանել:

Ռուսաստանի, Հայաստանի, Ատրպէյճանի ղեկավարներու` Նոյեմբեր 9-ին առցանց եռակողմ հանդիպում կայացնելու գաղափար եղած է, տեղեկացուց Փաշինեան` նշելով նաեւ. «Ես ասել եմ, որ այդ հանդիպման գաղափարը մեզ համար քննարկելի է եւ խնդրայարոյց է»: Այնուամենայնիւ, ինչպէս նշեց` ինքը կարծած է, որ եթէ այդ հանդիպման արդիւնքով կարելի է հրատապ որեւէ, օրինակ` գերիներու վերադարձի խնդիրը լուծուիլ, ինքը պատրաստ եղած է հանդիպիլ, սակայն այդ հանդիպումը չէ կայացած, կը կայանայ Նոյեմբեր 26-ին Սոչիի մէջ:

Հայաստանը գուցէ աւելի շահագրգիռ է, որ տարածաշրջանային հաղորդակցութիւնները բացուին, յայտարարեց Նիկոլ Փաշինեան` աւելցնելով, որ «միջանցքային տրամաբանութիւնը» Ատրպէյճանը կը զարգացնէ, այդ թեման {տարածաշրջանային հաղորդակցութիւնները} օրակարգէն հանելու համար:

Ան կը պնդէ, թէ Ատրպէյճանը որդեգրած է շարունակական յարձակողական քաղաքականութիւն ՀՀ-ի նկատմամբ, ինչ որ պիտի ըլլայ միջազգային հանրութեան քննարկան կիզակէտը. «Ատրպէյճանն ակնյայտօրէն Հայաստանի նկատմամբ տարածքային նկրտումներ է ցուցաբերում: Ի՞նչ է նշանակում օրինակ` «Զանգեզուրի միջանցք», «Արեւելեան Զանգեզուր», «միջանցքային տրամաբանութիւն»: Այդ ովքե՞ր են այդ եզրոյթները յայտարարել: Մենք նախկինում յայտարարել ենք եւ հիմա էլ յայտարարում ենք, որ միջանցքային տրամաբանութեամբ հարց չենք քննարկել, չենք քննարկում եւ չենք քննարկելու, ինչը չի նշանակում, թէ որեւէ կերպ մենք հրաժարւում ենք տարածաշրջանային հաղորդակցութիւնների բացման օրակարգից»:

Հայաստանի վարչապետը կը կարծէ, որ ատրպէյճանական կողմի հետ հանդիպումներէն արագ արդիւնքներու ակնկալութիւն պէտք չէ ձեւաւորել:

«Չեմ կարծում, թէ ճիշդ է ձեւաւորել ակնկալիք ամէն յստակ հանդիպումից` կամ բացասական, կամ դրական, ինչ-որ արագ արդիւնքների ակնկալութիւն պէտք չէ ձեւաւորել: Կայ մեր տարածաշրջանում լարուածութիւն, ու այդ լարուածութիւնը յաղթահարելու համար մենք պէտք է բանակցենք», – յայտարարեց Նիկոլ Փաշինեանը:

Ըստ վարչապետին` Պրիւքսէլի մէջ Դեկտեմբեր 15-ին Ատրպէյճանի նախագահի հետ հանդիպման քննարկուելիք հարցերէն մէկը հաւանաբար մարդասիրական, ներառեալ` գերիներու հարցը կ’ըլլայ, ան նշեց` ընդհանուր բովանդակային քննարկում տեղի պիտի ունենայ նաեւ:

«Մեր ընկալումն այն է, ու նաեւ ընդհանուր իրադրութիւնից է բխում, որ կարծում եմ` Հայաստանի եւ Ատրպէյճանի ներկայացուցիչների շփումները պէտք է լինեն աւելի յաճախ, որ մենք կարողանանք իրադրութիւնները կարգաւորել, լուծումներ գտնել եւ փորձել խուսափել ճգնաժամերից», – շեշտեց Փաշինեան: