Ռազմագերիներու հարցը կը մտնէ փակուղի. ունինք հաստատուած 120 ռազմագերի, իսկ ոչ հաստատուած թիւն անհամեմատ մեծ է. Սահակեան

2021-01-13

Ռազմագերիներու փոխանակման հարցը կը մտնէ փակուղի, որովհետեւ 9 նոյեմբերի յայտարարութեամբ եւ հետագայ գործընթացներով Հայաստանի ղեկավարութիւնը միջազգային հանրութեանն ազդարարած է, որ խնդիրը ունի քաղաքական լուծում, եւ իրաւական ու քաղաքական խնդիրներով զբաղող կառոյցները կը գիտակցին, որ Հայաստանի իշխանութիւններու կողմէ օրինականացուած հարթակը եռակողմ ձեւաչափն է, ուստի այս ձեւաչափը գործուն է։ Այս մասին ըսած է Մարդու իրաւունքներու եւրոպական դատարանին մէջ (ՄԻԵԴ) հայ գերիներու շահերու ներկայացուցիչ, փաստաբան Սիրանուշ Սահակեանը։

«Կարծես՝ հայկական կողմը բարեխղճօրէն կատարեց Ատրպէյճանի հանդէպ ստանձնած բոլոր պարտաւորութիւնները, որոնք ծանր էին, եւ որոնց ետեւում կային սեփական քաղաքացիների իրաւունքների խախտումներ։ Ակնկալիք կար, որ առնուազն դրանից յետոյ նոյեմբերի 9–ի յայտարարութեան միակ չկատարուած կէտը՝ ռազմագերիների վերադարձը, տեղի կ'ունենար։ Բայց այն քաղաքական պատճառներով տեղի չի ունենում, աւելին՝ կարծես թէ հարցը մտնում է փակուղի, որովհետեւ նոյեմբերի 9-ի յայտարարութեամբ եւ հետագայ գործընթացներով մեր ղեկավարութիւնը միջազգային հանրութեանն ազդարարել է, որ խնդիրն ունի քաղաքական լուծում եւ իրաւական խնդիրներով զբաղող կառոյցները գիտակցում են, որ Հայաստանի իշխանութիւնների կողմից օրինականացուած հարթակը հենց եռակողմ ձեւաչափն է, ուստի այս ձեւաչափը գործուն է։ Եթէ այն գործուն չլինէր, դրա միջոցով հնարաւոր չէին լինի կենսագործել ծանր պայմաններ, եւ եթէ դրանք կենսագործուել են, եւ Հայաստանի ղեկավարութիւնը դեռեւս այդ հարթակում աշխատանքները շարունակում է, ուրեմն ճանաչուած է հենց այդ մեխանիզմի արդիւնաւէտութիւնը։ Բայց պարզւում է՝ այն արդիւնաւէտ է միայն այն խնդիրների համար, որոնք վնասում են հայկական շահերին, իսկ սեփական քաղաքացիների իրաւունքների իրացման առնչութեամբ որեւէ տեղաշարժ չկայ»։

Սահակեանն ըսած է, որ Ատրպէյճանը կը փորձէ նոր կարգավիճակ տալ հայ ռազմագերիներուն. «Հայ ռազմագերիներին փորձում է զրկել միջազգային պաշտպանութիւնից եւ միջազգային հանրութեանը ներկայացնել որպէս ահաբեկիչներ եւ դրանով արդարացնել չվերադարձնելը»։

Սիրանուշ Սահակեանի խօսքով՝ այդ խնդրի իրաւական լուծումը հնարաւոր է, սակայն այդ ուղղութեամբ լուծումները բաւականին ժամանակատար են.

«Մենք ի սկզբանէ զանազանակերպել ենք՝ շատ լաւ հասկանալով իրողութիւնը, պարզապէս իրաւական գործընթացները երկարատեւ են, դրանք անմիջական արդիւնք կ'ապահովէին, եթէ ի սկզբանէ քաղաքական սակարկումների առարկայ մեր իշխանութիւնները չդարձնէին գերիներին, որովհետեւ դրանք ինքնուրոյն խնդիր են, անկախ Ատրպէյճանի կամքից եւ ցանկութիւնից՝ դա պարտադրելու եղանակներ եւ հնարաւորութիւններ կան, բայց քանի որ դարձրեցին, իրաւական մեխանիզմները դանդաղեցին այս առնչութեամբ։ Քանի որ հարցը մտնում է փակուղի, կարծում եմ՝ միակ ճանապարհը լինելու է իրաւականը կամ առնուազն բանակցութիւններում նոր անձի, նոր կողմի ներգրաւուածութիւնը։ Քանի դեռ այս մօտեցումներով են վարւում բանակցութիւնները, մենք տեսանելի տեղաշարժեր չենք նկատում։ Որքան էլ, որ Եւրոպական դատարանը մեր խնդրանքի հիման վրայ բաւարարել է անյապաղ միջոցը եւ նաեւ գործերին տուած է առաջնահերթութիւն, միեւնոյնն է՝ գործընթացը տեւելու է 1-2 տարի»։

Սիրանուշ Սահակեանն ըսած է, որ ներկայիս հայկական կողմն աւելի քան 120 ռազմագերի ունի. «Սրանք անվիճելի դէպքերն են, իսկ եթէ մենք քննարկման առարկայ դարձնենք հաւանական գերեվարման դէպքերը, ապա թուաքանակը անհամեմատ աւելի մեծ է լինելու։ Կան նաեւ կանայք, հաստատուած 2 դէպք կայ, որ պաշտօնապէս պետութիւնը ընդունում է եւ չի վերադարձրել, կարգավիճակի առումով միգուցէ նրանք ներկայացուեն վարձկաններ, ահաբեկիչներ»։